ერთი წყარო, სამი სახელი — დაბახნების წყაროს ამბავი ძველ თელავში

„კახეთის ხმა“ | „კახეთის წყაროები“
რუბრიკას წარმოადგენს „წყალი მთის“  

თელავის ერთ-ერთ უძველეს უბანში, ჩოლოყაშვილის ქუჩის ჩრდილო-დასავლეთით, ქვაფენილიანი ბილიკი კრამიტით გადახურულ წყაროსთან მიგვიყვანს. თელაველები მას დაბახნების წყაროდ, ან განჯელების წყაროდ იცნობენ. უფრო ადრეული ცნობები და, მათ შორის, ექვთიმე თაყაიშვილის ჩანაწერებიც მიუთითებს, რომ  ის მაწანწრის წყაროდ იხსენიებოდა.

ამ სამ სახელში ქალაქისა და უბნის უძველესი ისტორია იკითხება — ძველი ტოპონიმი, ტყავის სახელოსნოები და თელავში ჩამოსახლებული ოჯახების ამბავი.

საქართველოშიც და ევროპის ბევრ სხვა კუთხეშიც, საერთო წყაროები და ჭები მეზობლებისა და მგზავრების შეხვედრის ადგილი იყო. წყლის მოსატანად მისული ადამიანები ერთმანეთს ხვდებოდნენ, საუბრობდნენ და ახალ ამბებს უზიარებდნენ. თელავის დაბახნების წყაროს სამი სახელიც გვიყვება იმ უბნის ამბავს, სადაც თაობები ცხოვრობდნენ და შრომობდნენ.

მაწანწრის წყაროდან დაბახნების წყარომდე

ისტორიკოსები, ექვთიმე თაყაიშვილის ჩანაწერზე დაყრდნობით, წყაროს ადრეულ სახელს — მაწანწრის წყაროს — იმ ადგილის ძველ სახელწოდებას უკავშირებენ, სადაც წყარო მდებარეობს. სახელწოდება „დაბახნების წყარო“ მოგვიანებით დამკვიდრდა, როცა უბანში ტყავის გამომყვანი ოსტატები, იგივე დაბაღები, დასახლდნენ და სახელოსნოები გახსნეს. knews.ge

„დაბაღი“ ტყავის გამომყვან ხელოსანს ნიშნავს, ხოლო „დაბახანას“ დაბაღების სახელოსნოების რიგს უწოდებდნენ. ეს ხელობა აღმოსავლეთ საქართველოს ქალაქებში იყო გავრცელებული. National Geographic საქართველოს სტატიაში აღწერილია, როგორ ალბობდნენ ოსტატები ტყავს, შემდეგ ბეწვს აცლიდნენ, ამუშავებდნენ და ხის ძელებზე აშრობდნენ. გამოყვანილი ტყავისგან სხვა ხელოსნები ფეხსაცმელს, სამოსსა და სხვადასხვა ნივთს ამზადებდნენ. თელავის ამ უბნის სახელშიც სწორედ დაბაღების ხელობის კვალი შემორჩა. nationalgeographic.ge

ვის უკავშირდება „განჯელების წყარო“?

ისტორიკოსების ცნობით, ერეკლე II-ის მმართველობის პერიოდში თელავის „ძველ გალავანში“ განჯიდან და ყარაბაღიდან დაახლოებით სამოცი სომხური ოჯახი დასახლდა. თელავში ისინი ხელოსნობასა და ვაჭრობას მისდევდნენ. წყაროს სახელწოდება „განჯელების წყარო“, სავარაუდოდ, განჯიდან ჩამოსახლებულ ოჯახებს უკავშირდება. knews.ge

ზუზუმბოს გორიდან დაბახნების ქუჩამდე

დაბახნების წყარო ბუნებრივია და გამჭირვალე, ცივი წყარო სათავეს ზუზუმბოს გორიდან იღებს. დაბახნების წყაროს წყალს მოსახლეობა სასმელად დღემდე იყენებს.

წყაროს ნაგებობა XVIII–XIX საუკუნეების მიჯნით თარიღდება. აგურის თაღი ორ დიდ თლილ ქვაზეა დაყრდნობილი, ნახევარსვეტების გვერდებზე კი აგურის შვერილებია. აღწერის მიხედვით, ამ დეტალებს, სავარაუდოდ, დეკორატიული დანიშნულებაც ჰქონდა. სწორედ თაღი, ქვის წყობა და აგურის დეტალები გვაძლევს წარმოდგენას, როგორ აგებდნენ წყაროს ნაგებობებს ძველ თელავში.

„წარმოვიდგენ ხოლმე, თელავური ცხელი ზაფხულის დღეებში ქალაქში შემოსულ რამდენ მგზავრს და პირუტყვსაც მოგვრიდა შვებას ფერდობებიდან მორაკრაკე, თიხის მილებით გამოყვანილი წყაროები. დღესაც მარტო მაწანწარა-დაბახნებზე 10 – მდე ნაგებობა მაქვს დათვლილი, თუმცა წყალი რამდენიმეღაში მოდის“, – წერს ანა მარგველაშვილი თავის წიგნში თელავზე „წერილები მეფეს“.

ნახეთ „კახეთის ხმის“ ვიდეო და გაგვიზიარეთ, თქვენ რომელი სახელით იცნობთ ამ წყაროს და რა ამბავი გახსოვთ დაბახნების უბანზე.

წყარო:  კახეთის ხმა https://knews.ge/?p=58847https://nationalgeographic.ge/story/dabaghebi/  ფოტო: დაბაღები. ეროვნული არქივის ფოტო.

კომპანია „კოკა-კოლას“ ბრენდების პორტფელში, წყალი “მთის“ უმაღლესი ხარისხის, მზარდი და დინამიური ნატურალური მინერალური წყალია.   კომპანია „კოკა-კოლა ბოთლერს ჯორჯია“ წყალი „მთის”0%-იანი ბრომატით აწარმოებს.  რაც იმას ნიშნავს, რომ “კოკა-კოლა“ წყალს ქიმიური ნივთიერებების გარეშე აწარმოებს და მომხმარებელს სრულად ბუნებრივი მინერალური წყლის შემადგენლობით სთავაზობს.